Antyoksydanty – związki chroniące organizm przed wolnymi rodnikami

koenzym_300x250-2Antyoksydanty, zwane również przeciwutleniaczami bądź antyutleniaczami to nic innego jak związki, odpowiedzialne za usuwanie z organizmu człowieka nadmiaru wolnych rodników. Zanim przejdziemy dalej w dziedzinie przeciwutleniaczy, warto, chociaż szczątkowo wyjaśnić, co to są wolne rodniki. Naukowcy definiują wolne rodniki bądź w skrócie rodniki, jako jeden z produktów przemiany materii produkowany w organizmie człowieka. Znaczący wpływ na ich ilość ma między innymi promieniowanie UV. Rodniki same z siebie nie są niebezpieczne. Ich wadą jest to, że są bardzo podatne na wchodzenie w reakcje z innymi związkami, przez co często działają na szkodę składników komórek, w tym również DNA. Wolne rodniki mają również bezpośredni wpływ na proces starzenia się, a co za tym idzie przyspieszają rozwój wielu, czasami zabójczych dla organizmu, chorób.

W walce ze zgubnymi działaniami wolnych rodników niezbędne są antyoksydanty. Badania dowodzą, że przeciwutleniacze spowalniają proces starzenia się organizmy ludzkiego, a także zapobiegają rozwojowi chorób, w tym również tych z grupy chorób cywilizacyjnych. Grupa przeciwutleniaczy składa się z wielu związków. Do najpopularniejszych z nich możemy zaliczyć witaminy: A, E oraz C, karotenoidy np. beta-karoten, bioflawonoidy, a także niektóre składniki mineralne jak selen, cynk oraz koenzym Q.

Działanie antyoksydantów nie odnosi się tylko i wyłącznie do wolnych rodników. Ogólnie rzecz biorąc przeciwutleniacze chronią nasz organizm przed tzn. stresem oksydacyjnym, czyli stanem, w którym dochodzi do zaburzenia równowagi pomiędzy wytwarzaniem wolnych rodników, a ich zwalczaniem. Zwiększona liczba rodników działa negatywnie na komórki – uszkadza błony komórkowe, DNA, a także białka enzymów. Niedobór antyoksydantów przedłuża powyższy proces, stres oksydacyjny, a to natomiast powoduje rozwój bądź nasilanie się wielu groźnych dla naszego życia chorób, w tym: miażdżycy i chorób serca, udarów mózgu, cukrzycy, a także nowotworów. Brak przeciwutleniaczy działa również niekorzystnie na starzenie się organizmu, znacząco przyspieszając ten proces.

Wolne rodniki produkowane są w każdej komórce, bez wyjątku, podczas procesu oddychania komórkowego. Tak jak wspomnieliśmy wcześniej, same w sobie nie są niebezpieczne. Dopiero ich związek z innymi substancjami ma wpływ na nasze zdrowie i życie. Przyczyną powstawania stresu oksydacyjnego, a więc zwiększonej ilości wolnych rodników, a zmniejszonej przeciwutleniaczy, są między innymi: promieniowanie, palenie papierosów, zanieczyszczenia środowiska, zła dieta oraz stany zapalne organizmu.

Czym więcej antyoksydantów w naszym ciele tym mniejsze ryzyko miażdżycy i chorób układu krążenia. Co więcej działają one pozytywnie w kwestii ochrony przed chorobami nowotworowymi, a także zmniejszają niekorzystne działanie zanieczyszczeń środowiskowych na nasz organizm. Dieta bogata w przeciwutleniacze jest niezwykle ważna dla osób starszych, gdyż związki te opóźniają procesy związane z upływem czasu, spowalniają powstawanie bądź rozwijanie się chorób degeneracyjnych układu nerwowego (Parkinson, Alzhaimer), a także chronią wzrok.

Antyoksydanty do pewnego stopnia występują w komórkach organizmu człowieka w postaci enzymów antyoksydacyjnych oraz aminokwasów. Ich ilość jest jednak zbyt mała, by w pełni zapobiec negatywnemu działaniu wolnych rodników, dlatego też niezbędne jest ich regularne dostarczanie w zbilansowanej diecie. Przeciwutleniacze znajdziemy w owocach oraz warzywach bogatych w karotenoidy i witaminę C np. czarnej porzeczce, pomidorach, pomarańczach, w tłuszczach odpowiednio zaopatrzonych w witaminę E, mleku i przetworach mlecznych z witaminą A, a także nasionach roślin strączkowych zawierających cynk oraz orzechach zawierających selen. Oczywiście przeciwutleniacze znajdują się również w licznych suplementach diety. Należy pamiętać jednak, że nadmiar antyoksydantów może wywołać takie same negatywne skutki jak i ich niedobór.

koenzym_650x200-7